Dolores Dobarro và Oswaldo Felizzola là khách mời trong tập đầu tiên của mùa thứ hai loạt chương trình đặc biệt của Efecto Cocuyo
Sau ngày 3 tháng 1 năm 2026, Venezuela đối mặt với một mô hình dầu mỏ mới, trong đó sự hiện diện và quyền kiểm soát của Nhà nước được thu hẹp, còn ngành dầu mỏ tư nhân bắt đầu giữ vai trò chủ đạo. Các khách mời đã bình luận và phân tích như vậy trong tập đầu tiên của mùa thứ hai chương trình Lado B de la transición venezolana của Efecto Cocuyo, ra mắt vào Chủ nhật này.
“Sự thay đổi mô hình là rất lớn, và tôi hy vọng Nhà nước sẽ có trách nhiệm không chỉ trong việc thu tiền bản quyền mà còn trong việc thành lập các cơ quan giám sát hoạt động sắp tới, vốn có quy mô rất lớn”, Dolores Dobarro cho biết. Bà là cựu Thứ trưởng Năng lượng và Mỏ, luật sư chuyên về luật dầu khí, giảng viên đại học và cựu cố vấn pháp lý của OPEC.
Theo quan điểm của Dobarro, việc thiết lập lại mối quan hệ với các tổ chức tài chính là điều thiết yếu, bởi các tổ chức đa phương sẽ yêu cầu kỷ luật tài khóa. “Thật tuyệt khi người ta đã hiểu rằng đầu tư tư nhân vào ngành dầu mỏ là rất cần thiết và Nhà nước không thể tiếp tục dùng tiền của mình để kinh doanh nữa”.
Giáo sư Oswaldo Felizzola, điều phối viên Trung tâm Năng lượng và Môi trường Quốc tế thuộc IESA, cũng đồng tình với nhận định này. Ông cho rằng việc khôi phục sẽ cần thời gian, trong bối cảnh ngành dầu mỏ hiện chỉ hoạt động ở mức 20% công suất. Felizzola lạc quan và dự đoán tăng trưởng mạnh nhất sẽ diễn ra tại các khu vực có hoạt động dầu mỏ, cụ thể là Zulia, Anzoátegui và Monagas; trong khi tại các thành phố như Caracas và Valencia, tăng trưởng và cải thiện sẽ diễn ra chậm hơn.
Một trong những lĩnh vực sẽ thể hiện sự thay đổi mô hình dầu mỏ này là việc thu hẹp vai trò của Nhà nước. “Các lĩnh vực sẽ mất nhiều thời gian hơn để phục hồi là những lĩnh vực liên quan đến chính phủ, bởi người ta kỳ vọng quy mô Nhà nước sẽ dần thu nhỏ. Tuy nhiên, như người ta vẫn nói, lịch sử Venezuela từng có những trường hợp như vậy nhưng cũng có cả những trường hợp ngược lại”, Felizzola nói.
Thỏa thuận dầu mỏ “lịch sử” với Mỹ không tồn tại
Cho đến nay, những gì diễn ra ở Venezuela chẳng khác nào nói về một bóng ma, bởi thỏa thuận song phương giữa Venezuela và Mỹ không tồn tại cho đến khi được chính phủ hai nước ký kết. Dobarro và Felizzola đã khẳng định điều đó một cách dứt khoát.
“Thỏa thuận không tồn tại vì chúng ta chưa nhìn thấy nó, và chừng nào chưa nhìn thấy thì nó không tồn tại”, Dobarro nhấn mạnh.
Người ta đã nói về một thỏa thuận song phương. Dobarro giải thích rằng để một thỏa thuận song phương tồn tại thì cả hai nghị viện phải thông qua, nhưng điều đó đã không xảy ra. Dù vậy, bà vẫn đề cập đến vấn đề này dựa trên lượng thông tin ít ỏi hiện có, giữa bầu không khí thiếu minh bạch bao quanh thỏa thuận được cho là đang tồn tại.
“Có vẻ như có một thỏa thuận hoặc quan hệ hợp đồng giữa công ty có tên NAVEP này với Bộ Quốc phòng Mỹ; mặt khác, để hoạt động tại Venezuela, công ty hoặc chi nhánh NAVEP đặt tại Venezuela được giao các hợp đồng hoặc dự án, gồm 17 khu vực mà chúng ta đã nói đến”, Dolores Dobarro cho biết.
Huyền thoại về thiết bị đã qua sử dụng
Điều đã rõ là phát triển ngành dầu mỏ không thể diễn ra nhanh chóng. Nhưng để đẩy nhanh quá trình này, cần “hạ nhiệt” một số định kiến, chẳng hạn như vấn đề máy móc đã qua sử dụng. Trong trường hợp này, đó không hẳn là một lựa chọn tồi “tự thân”, mà có thể giúp đất nước đẩy nhanh sự phát triển của ngành dầu mỏ vốn đang xuống cấp nghiêm trọng.
Có thể trong những tình huống lý tưởng, tốt nhất là mua thiết bị mới, nhưng thực tế đất nước Venezuela đang đối mặt không cho phép điều đó vì sẽ mất rất nhiều thời gian.
“Cũng giống như nói về một thiết bị đã có tuổi đời 10 hay 15 năm. Nó không hoàn toàn lỗi thời, có thể sửa chữa và đưa vào hoạt động. Thực ra, tôi dám nghĩ rằng đó chính là điều chúng ta cần làm ở Venezuela”, Felizzola nói. Theo chuyên gia này, trong bối cảnh hiện nay, khi Venezuela vẫn còn chịu lệnh trừng phạt, mua thiết bị mới đồng nghĩa với việc phải đợi khoảng bốn năm mới đưa được thiết bị đến đất nước.
“Việc đó chẳng có gì lạ cả (đưa thiết bị đã qua sử dụng từ Mỹ về), đó là giải pháp có thể đáp ứng ngay lập tức”, Felizzola nhận định và giải thích rằng phần lớn đây sẽ là một chiến lược tạm thời trong lúc chờ thiết bị mới được đưa đến.
Hãy kiên nhẫn một chút
Tuy nhiên, Dobarro không cho rằng ngành dầu mỏ sẽ được khôi phục nhanh chóng, bởi trong giai đoạn mở cửa ngành dầu mỏ, phải mất ít nhất năm năm mới tìm được sản lượng thương mại. Tình hình hiện nay còn phức tạp hơn do khủng hoảng điện và sự xuống cấp vốn có của ngành dầu mỏ.
Theo cựu cố vấn pháp lý của OPEC, một yếu tố khác làm chậm quá trình khai thác dầu ngay lập tức—điều mà mọi người đều mong mỏi—là thiếu nhân lực chuyên môn. Nhân lực có, nhưng phân tán khắp thế giới và đang nhận mức lương rất cao.
Khôi phục ngành dầu mỏ không phải chuyện dễ dàng. “Không đơn giản đâu, đây là một ngành kinh doanh, một hoạt động rất phức tạp, và càng chuyên môn hóa thì càng cần được đào tạo nhiều hơn”, Dobarro nói. Bà cho rằng “xã hội tham gia vào vấn đề dầu mỏ là điều vô cùng cần thiết”. Theo chuyên gia này, cho đến nay, những người tham gia vào lĩnh vực dầu mỏ, trong đó có cả bà, vẫn chưa thể giúp xã hội gắn bó với lĩnh vực này, cũng như chưa giúp người dân Venezuela biết và hiểu rằng dầu mỏ là một yếu tố phần lớn định hình nên chúng ta.
Về vấn đề này, Felizzola cũng tự nhận phần trách nhiệm của mình. “Đúng là trong lịch sử chúng ta từng gặp vấn đề này, và với tư cách là một kỹ sư, tôi cũng tự nhận phần trách nhiệm của mình, vì chúng tôi đã xem ngành dầu mỏ như một lĩnh vực chỉ dành cho kỹ sư. Những người khác không có tiếng nói trong đó. Đây là ngành mà tất cả mọi người đều cần tham gia, từ người lao động địa phương bình dị nhất đến những chuyên gia hàng đầu về kinh tế”, ông nói.
“Điều cần hiểu là Venezuela không phải người mới trong lĩnh vực này; chúng ta có hơn 100 năm lịch sử dầu mỏ. Thực tế, một phần lịch sử dầu mỏ thế giới gắn liền với Venezuela. Cần hiểu rằng những mỏ dầu đầu tiên được thăm dò bên ngoài nước Mỹ chính là các mỏ ở đây”, Felizzola nhấn mạnh.
Có hai yếu tố tạo nên giá trị: các mỏ dầu và kênh phân phối. Venezuela có các mỏ dầu, bà lưu ý.
“Để thấy dầu thô từ các dự án đó được khai thác, với sản lượng tăng lên khoảng 1,5 triệu thùng, có thể phải mất ba hoặc bốn năm đầu tiên”, Dobarro nói.
Trump muốn tạo ấn tượng tốt
Về vai trò của Donald Trump, Felizzola nhận xét rằng tổng thống Mỹ—người mà theo quan điểm cá nhân của ông là hoàn toàn tự cao tự đại—muốn và cần tạo ấn tượng tốt với đồng bào mình để duy trì sự nghiệp chính trị. Theo hướng đó, sau thất bại trong cuộc tấn công Iran, ông cần đề xuất của mình bắt đầu phát huy hiệu quả ở Venezuela để người Mỹ có thể nói rằng ông đã làm được điều gì đó tốt đẹp.
Tại Mỹ, cơ chế giải trình thực sự hoạt động, xã hội Mỹ sẽ yêu cầu các bên giải trình, đồng thời họ cũng cần các đồng minh của mình là những quốc gia dân chủ.