Gần đây tôi đã dành thời gian để xem dữ liệu TON DeFi, và có một con số liên tục nổi bật:
@STONfi DEX đang xử lý khoảng 78% khối lượng giao dịch hoán đổi (swap) trên TON DEX.
Con số này gần gấp 5 lần so với địa điểm có khối lượng lớn thứ hai.
Nó cũng chiếm khoảng 59% số người dùng trong số các giao thức TON DEX tương đương.
Thoạt nhìn, những con số đó trông có vẻ ấn tượng.
Nhưng tôi muốn hiểu một điều quan trọng hơn:
Những con số này thực sự cho chúng ta biết điều gì?
Và chúng không nói cho chúng ta biết điều gì?
Khối lượng giao dịch DEX Thực sự Có Nghĩa Gì
DEX đơn giản là một sàn giao dịch phi tập trung, nơi người dùng có thể hoán đổi token mà không cần một sàn giao dịch tập trung đứng ở giữa.
Khối lượng là tổng giá trị của những giao dịch hoán đổi đó.
Ví dụ:
100 người, mỗi lần swap $1.000.
Đó là 100.000 USD khối lượng giao dịch.
Vì vậy, khi một giao thức xử lý khoảng 78% khối lượng DEX trên TON, điều đó có nghĩa là một tỷ trọng rất lớn hoạt động hoán đổi thực sự đang diễn ra thông qua giao thức đó.
Điều đó có ý nghĩa.
Nhưng đây là phần quan trọng:
Chỉ nhìn vào khối lượng vẫn chưa kể hết câu chuyện.
Khối lượng so với Người dùng
Đây là lúc mọi thứ trở nên thú vị hơn.
Khối lượng cho bạn biết lượng đang được giao dịch là bao nhiêu.
Tỷ phần người dùng cho bạn biết có bao nhiêu người đang sử dụng giao thức.
Tỷ phần người dùng ~59% mà STON.fi công bố trong số các giao thức DEX TON tương đương cho thấy hoạt động của nó không đơn thuần đến từ vài giao dịch lớn.
Một phần đáng kể người dùng DEX trên TON cũng đang dùng STON.fi.
Khi bạn thấy cả khối lượng cao lẫn số lượng người dùng lớn, nó sẽ cho bạn bức tranh rõ hơn về mức độ sử dụng thực tế.
Nhưng còn có một mảnh khác quan trọng không kém.
Thanh khoản là phần mà nhiều người bỏ qua.
Mỗi lần hoán đổi (swap) đều cần thanh khoản.
Hãy tưởng tượng bạn muốn bán một lượng lớn của một token này để đổi sang token khác.
Nếu thanh khoản sẵn có thấp, giao dịch của bạn có thể gặp trượt giá (slippage), nghĩa là bạn nhận được giá tệ hơn so với dự kiến.
Và đây là vấn đề:
Thanh khoản bị phân mảnh.
Có thể được phân bổ ra:
Các pool thanh khoản khác nhau
Các DEX khác nhau
Các giao thức khác nhau
Các blockchain khác nhau
Đối với người dùng, điều đó có thể nghĩa là phải kiểm tra nhiều nền tảng hoặc chấp nhận việc thực thi kém hiệu quả hơn.
Đây là một trong những thách thức thực tiễn lớn nhất trong DeFi.
Omniston phù hợp ở đâu
Đây là nơi Omniston của STON.fi trở nên thú vị.
Omniston được thiết kế như một lớp tổng hợp thanh khoản và thực hiện swap cross-chain.
Ý tưởng cơ bản là đơn giản:
Thay vì chỉ dựa vào một nguồn thanh khoản, hạ tầng có thể kết nối tới nhiều nguồn và giúp tìm các tuyến đường (route) hoán đổi hiệu quả hơn.
Hãy nghĩ giống như việc tìm nhiều cửa hàng trước khi mua một thứ gì đó.
Bạn không nhất thiết muốn mua từ cửa hàng đầu tiên bạn tìm thấy.
Bạn muốn biết những lựa chọn nào có sẵn.
Trong DeFi, điều đó có nghĩa là phải nhìn vượt ra ngoài một pool thanh khoản hoặc một DEX duy nhất.
Vậy câu chuyện của STON.fi không chỉ là:
“DEX lớn như thế nào.”
Cũng có một lớp hạ tầng rộng hơn:
DEX → Thanh khoản → Tổng hợp → Thực thi cross-chain
Đó là một điểm phân biệt quan trọng.
Tại sao Cross-Chain lại quan trọng
Crypto không còn là một blockchain duy nhất nữa.
Bạn có thể có USDT trên Ethereum, trong khi ứng dụng bạn muốn dùng lại nằm trên TON.
Hoặc bạn có thể có tài sản trên TON, trong khi thanh khoản bạn cần lại nằm ở nơi khác.
Ngày nay, việc chuyển giữa các hệ sinh thái vẫn có thể bao gồm:
Bridge → chờ → nhận → swap → lại tiếp tục di chuyển.
Đó là rất nhiều rào cản.
Hạ tầng cross-chain đang cố gắng làm cho quy trình này đơn giản hơn bằng cách kết nối thanh khoản và khâu thực thi giữa các hệ sinh thái khác nhau.
Ý tưởng dài hạn thì đơn giản:
Người dùng không phải lúc nào cũng cần biết thanh khoản nằm ở đâu.
Họ cần có khả năng truy cập nó.
Vậy 78% thực sự cho chúng ta biết điều gì?
Con số này rất ấn tượng.
Nhưng với tôi, bài học lớn hơn là cách đọc dữ liệu DeFi đúng cách.
Tôi sẽ không đánh giá một DEX chỉ dựa vào khối lượng.
Tôi sẽ xem xét nhiều thứ cùng nhau:
Khối lượng Có bao nhiêu giao dịch đang diễn ra?
Người dùng Thực sự có bao nhiêu người đang dùng nó?
Thanh khoản Có bao nhiêu vốn sẵn có để swap?
Thực thi Các giao dịch được hoàn tất hiệu quả đến mức nào?
Tổng hợp Có thể truy cập thanh khoản từ nhiều nguồn không?
Khả năng cross-chain Liệu người dùng có thể tương tác với thanh khoản giữa các hệ sinh thái không?
Khi ghép các mảnh này lại với nhau, bạn sẽ có một bức tranh rõ ràng hơn nhiều.
Bức tranh lớn hơn
Số liệu công bố của STON.fi cho thấy khoảng ~78% khối lượng DEX trên TON và ~59% tỷ phần người dùng, cho thấy nó đã trở thành một phần quan trọng của bức tranh DeFi TON hiện tại.
Nhưng câu hỏi mà tôi thấy thú vị hơn không phải là:
"Hôm nay ai có nhiều khối lượng nhất?”
Đó là:
“Ai đang xây dựng hạ tầng có thể xử lý thanh khoản khi DeFi ngày càng bị phân mảnh giữa các chuỗi?”
Khi nhiều hệ sinh thái phát triển hơn, tổng hợp thanh khoản và thực thi cross-chain có thể ngày càng trở nên quan trọng.
Vì vậy, tôi nghĩ những con số này đáng để theo dõi.
Không chỉ như một bảng xếp hạng.
Nhưng nó cũng là tín hiệu về cách hạ tầng DeFi đang thay đổi.
78% là con số nổi bật.
Hiểu thứ đứng sau nó chính là điều mang lại cái nhìn thực sự.
Khi đánh giá một DEX, bạn nhìn vào điều gì trước tiên:
Khối lượng, người dùng, thanh khoản hay chất lượng thực thi?