Các con số đã xuất hiện vào ngày 5 tháng 7. Hầu như chưa ai xử lý chúng.

Công ty phân tích blockchain Nansen vừa công bố một bản phân tích chi tiết về những gì đã xảy ra với memecoin $TRUMP—token mà Donald Trump cho ra mắt vào tháng 1 năm 2025, thời điểm ông còn là Tổng thống đắc cử. Kết quả rất tàn khốc.

988.905 ví đã bị lỗ tiền. Tổng thiệt hại: 3,81 tỷ USD. Mức lỗ trung bình trên mỗi ví: khoảng 3.850 USD. Token này giảm 97% so với mức cao nhất mọi thời đại.

Còn Trump thì sao? Theo các bản khai tài chính của ông, ông đã kiếm được cá nhân 636 triệu USD từ dự án trong năm 2025. Công ty của ông, World Liberty Financial, đã lấy 75% lợi nhuận từ mọi khoản mua token.

Đọc lại đi. 75 phần trăm. Trên mỗi đô la được đưa vào.

Thực tế việc đó đã diễn ra như thế nào

Hầu hết memecoin là kiểu “mạnh ai nấy thắng”. Người tạo lấy một khoản phí nhỏ, phần còn lại giao dịch trên thị trường mở, và ai mua sớm bán muộn thì thắng.

Token $TRUMP thì khác. World Liberty Financial, dự án crypto gắn với Trump và gia đình ông, đã cấu trúc thương vụ sao cho họ nhận phần lớn số tiền trước khi bất kỳ giao dịch nào thậm chí còn diễn ra. Họ không cần phải thắng trong các biến động giá. Họ đã được trả ngay từ đầu.

Đây là phần khiến bất cứ ai cũng phải dừng lại suy nghĩ. Một dự án crypto bình thường có thể cho các nhà sáng lập 10 hoặc 15 phần trăm. Còn thương vụ của Trump lấy 75 phần trăm. Những người mua chính là “sản phẩm”.

Ai là người đã mất tiền

Dữ liệu Nansen cho thấy gần một triệu ví đã rơi vào trạng thái thua lỗ. Có người mất vài trăm đô la. Có người mất hàng chục nghìn. Một số ít người mua lớn thì mỗi người mất hàng triệu.

Token được phát hành ngày 17/1/2026, sớm hơn ba ngày trước lễ nhậm chức của Trump. Nó đã bứt phá lên mức đỉnh trên 75 USD trong vòng 48 giờ. Rồi bắt đầu rơi xuống. Và cứ thế tiếp tục rơi. Đến tháng 6/2026, nó giảm 97 phần trăm so với mức đỉnh đó.

Những người mua vào trong tuần đầu chủ yếu là người ủng hộ Trump. Nhiều người trước đó chưa từng mua crypto. Họ thấy thông tin về đợt ra mắt trên mạng xã hội, nghe Tổng thống đắc cử đề cao nó, rồi đem tiền tiết kiệm của mình bỏ vào.

Giờ họ đang nắm giữ các token trị giá chỉ ba xu cho mỗi một đô la.

Góc nhìn chính trị mà chẳng ai muốn đụng tới

Đây là phần ranh giới khi nó chuyển từ những tính toán kinh tế tồi tệ sang một điều gì đó u tối hơn.

Khi một Tổng thống đương nhiệm tung ra một sản phẩm tài chính, cá nhân thu lợi từ nó, và một triệu người mất tiền vì sản phẩm đó, thì đó không phải là một sự kiện thị trường bình thường. Đó là một sự kiện chính trị. Thế nhưng phản ứng từ Washington lại là sự im lặng.

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren trước đây đã cảnh báo về xung đột lợi ích trong chính sách crypto. Những người Dân chủ trong Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện đã công bố một bức thư vào tháng 1/2026, ghi nhận rằng SEC, dưới quyền Chủ tịch Paul Atkins, đã loại bỏ hoặc đóng ít nhất một tá vụ án liên quan đến crypto từ khi bắt đầu năm 2025. Token $TRUMP không nằm trong số đó.

Chưa có cuộc điều tra nào từ SEC được công bố. Không có phiên điều trần ở Quốc hội được lên lịch. Không có tuyên bố nào từ Bộ Tài chính. Chính cùng chính phủ đã tốn nhiều năm để kiện Ripple, Coinbase và Binance, nhưng lại không có gì để nói về một token mang tên của Tổng thống.

Điều này có ý nghĩa gì đối với crypto

Ngành công nghiệp crypto đã mất nhiều năm để đòi hỏi tính chính danh. Nó muốn được chấp nhận rộng rãi. Nó muốn người dân bình thường coi nó nghiêm túc.

Thì người dân bình thường đã xuất hiện. Gần một triệu người. Và họ bị quét sạch bởi một token do chính Tổng thống của Hoa Kỳ phát hành.

Đây là kiểu câu chuyện khiến người ta quay lưng với crypto trong cả một thế hệ. Chẳng quan trọng công nghệ là trung tính. Chẳng quan trọng Bitcoin và Ethereum không liên quan gì đến việc đó. Điều quan trọng là một triệu người sẽ mãi mãi gắn “crypto” với “tôi đã mất tiền vì đồng coin của Trump”.

Các nhà vận động lớn nhất của ngành lẽ ra phải là những tiếng nói ồn ào nhất kêu gọi điều tra. Nhưng thay vào đó, phần lớn họ lại im lặng. Sự im lặng đó sẽ khiến họ phải trả giá.

Bức tranh lớn hơn

Memecoin của Trump không phải ngẫu nhiên. Đó là một vụ thử.

Nếu một Tổng thống có thể tung ra một token, lấy 75 phần trăm số tiền, chứng kiến nó sụp 97 phần trăm, và rồi không phải chịu bất kỳ hậu quả nào, thì mọi chính trị gia tương lai sẽ tìm cách làm điều tương tự. Tiền lệ đã được thiết lập. Các chuẩn mực đã biến mất.

Và những người phải trả tiền cho bài học này lại là những người ít có khả năng chi trả nhất. Dữ liệu Nansen không phân tách mức lỗ theo thu nhập, nhưng chúng ta biết ai là người mua memecoin. Đó không phải phố Wall. Đó là người lao động bình thường, chủ doanh nghiệp nhỏ, người về hưu và giới trẻ cố gắng vươn lên.

Họ tin vào thương hiệu. Họ mất tiền. Và dường như không ai có quyền lực nào quan tâm.

Đó là câu chuyện. Không phải biểu đồ giá. Không phải khối lượng giao dịch. Câu chuyện là một triệu người bị lừa, và hệ thống được cho là để bảo vệ họ đã làm ngơ.