Có một lần mình đang chuyển vốn giữa vài chain để test một chiến lược nhỏ, và nhận ra mỗi chain cho mình một “cảm giác” khác nhau.
Có nơi thanh khoản dày nhưng chậm hơn, có nơi rẻ nhưng thiếu sản phẩm, và có nơi như @Fogo Official thì phản hồi gần như ngay lập tức.
Lúc đó mình bắt đầu nghĩ đến việc multi-chain tương lai có lẽ không phải là một chuỗi “chiến thắng tất cả”, mà là mỗi chain đảm nhận một vai trò cụ thể.
Trong bức tranh đó, $FOGO dường như đang tự định vị như một execution layer chuyên cho những hoạt động cần độ trễ thấp và tính dự đoán cao.
Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các L1 đa năng về số lượng dApp hay narrative rộng, họ tập trung vào việc trở thành nơi tốt nhất để gửi lệnh, khớp lệnh và xử lý giao dịch nhanh.
Điều này khiến Fogo giống một lớp hạ tầng hơn là một “hệ sinh thái” theo nghĩa truyền thống.
Nếu nhìn vào cách người dùng di chuyển vốn hiện nay, chúng ta đã thấy một dạng multi-chain tự nhiên: tài sản được giữ ở một chain, được mang sang chain khác để trade, rồi lại quay về.
Trong mô hình này, Fogo có thể đóng vai trò như một “venue execution”, nơi vốn được chuyển đến để thực hiện giao dịch nhanh, sau đó có thể rời đi.
Điều này không đòi hỏi Fogo phải giữ toàn bộ TVL dài hạn, mà cần tạo ra trải nghiệm đủ tốt để dòng vốn sẵn sàng ghé qua.
Tuy nhiên, để làm được điều đó, Fogo cần kết nối rất tốt với các chain khác.
Bridge, messaging, và các tiêu chuẩn tương tác sẽ trở thành phần quan trọng không kém gì bản thân hạ tầng execution.
Nếu việc chuyển vốn vào và ra Fogo chậm hoặc phức tạp, lợi thế về latency bên trong chain sẽ bị giảm đi đáng kể.
Multi-chain chỉ hoạt động trơn tru khi các lớp kết nối giữa các chain đủ mượt.
Một điểm thú vị là vai trò này gần giống với cách các sàn CEX hoạt động trong thế giới off-chain.
Người dùng không giữ toàn bộ tài sản trên sàn, nhưng khi cần trade, họ chuyển vốn vào vì biết rằng execution nhanh và thanh khoản tốt.
Nếu Fogo đạt được trải nghiệm tương tự ở on-chain, họ có thể trở thành một “execution venue” trong thế giới multi-chain.
Nhưng điều này cũng đặt ra một trade-off.
Nếu Fogo chủ yếu đóng vai trò execution layer, họ có thể không cần một hệ sinh thái dApp quá rộng.
Điều đó giúp họ tập trung nguồn lực vào hiệu năng và độ ổn định.
Tuy nhiên, nó cũng có nghĩa là một phần giá trị sẽ được capture ở các layer khác: nơi người dùng giữ tài sản, nơi cung cấp lending, hoặc nơi tạo ra yield.
Fogo sẽ cần tìm cách capture giá trị từ fee và từ việc trở thành điểm trung chuyển của orderflow.
Mình cũng nghĩ đến khả năng Fogo trở thành backend cho một số ứng dụng lớn.
Thay vì người dùng trực tiếp tương tác với Fogo, họ có thể dùng một app hoặc một nền tảng mà phía dưới sử dụng Fogo để xử lý giao dịch.
Trong trường hợp đó, vai trò của Fogo trong multi-chain sẽ giống một lớp hạ tầng ẩn, nơi hiệu năng và độ tin cậy quan trọng hơn nhận diện thương hiệu.
Một câu hỏi lớn là mức độ phân quyền và chi phí hạ tầng.
Một execution layer với latency thấp thường yêu cầu phần cứng và mạng lưới chất lượng cao, có thể dẫn đến số lượng validator ít hơn.
Trong bức tranh multi-chain, có thể sẽ có những chain thiên về phân quyền tối đa, và những chain thiên về hiệu năng.
Fogo dường như đang nghiêng về phía thứ hai.
Điều này không nhất thiết là xấu, nếu người dùng hiểu rõ trade-off và dùng nó cho đúng mục đích.
Ở góc độ người dùng, multi-chain tương lai có thể trở nên “vô hình” hơn.
Người dùng không cần biết mình đang ở chain nào, chỉ cần biết họ đang dùng một ứng dụng có trải nghiệm tốt.
Trong bối cảnh đó, nếu Fogo có thể cung cấp một lớp execution ổn định và dễ tích hợp cho các dApp, họ có thể trở thành một phần của hạ tầng mà người dùng không cần nghĩ tới, giống như cách nhiều người dùng internet mà không biết mình đang đi qua bao nhiêu server.
Tuy nhiên, để đạt được vai trò này, Fogo phải giải được bài toán network effect trong một bối cảnh cạnh tranh cao.
Solana, Ethereum L2, và nhiều chain khác cũng đang cải thiện hiệu năng và trải nghiệm.
Để nổi bật, Fogo cần một lợi thế rõ ràng, không chỉ là “nhanh hơn một chút”, mà là một mức độ ổn định và dự đoán mà các chain khác khó đạt được trong cùng điều kiện.
Mình cũng không loại trừ khả năng Fogo sẽ mở rộng vai trò theo thời gian.
Ban đầu là execution layer cho trading, sau đó có thể mở rộng sang settlement cho stablecoin, hoặc các ứng dụng cần phản hồi gần thời gian thực.
Nếu họ giữ được triết lý tối ưu cho một số use case cụ thể, họ có thể xây dựng một vị trí riêng trong hệ sinh thái multi-chain mà không cần cạnh tranh trực diện trên mọi mặt trận.
Cuối cùng, trong bức tranh multi-chain, có lẽ sẽ không có một chain làm tất cả mọi thứ tốt nhất.
Sẽ có những chain tối ưu cho lưu trữ giá trị, những chain tối ưu cho tính riêng tư, những chain tối ưu cho UX đại chúng, và những chain tối ưu cho execution.
Fogo dường như đang nhắm đến vai trò cuối cùng đó.
Câu hỏi mình còn lại là liệu trong vài năm tới, người dùng và ứng dụng có thực sự tách biệt các lớp này hay không, hay vẫn tiếp tục ưu tiên những nơi có thanh khoản và network effect lớn nhất.
Nếu multi-chain trở nên thực sự modular, Fogo có thể tìm được chỗ đứng rõ ràng.
Nếu không, họ sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với những hệ sinh thái đã có sẵn người dùng và thanh khoản.
@Fogo Official $FOGO #fogo
