1. Bối cảnh: Vì sao Greenland lại trở thành tâm điểm?
Greenland là vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, nằm ở Bắc Cực với vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng về địa-chính trị, quân sự và tài nguyên thiên nhiên.
Tổng thống Trump từ lâu đã bày tỏ mong muốn Mỹ kiểm soát hoặc “mua lại” Greenland để tăng cường vị thế tại Bắc Cực đối phó với Trung Quốc, Nga và củng cố an ninh quốc gia Mỹ. Ý tưởng này từng được ông đưa ra trước đây nhưng không được phía Đan Mạch và người dân Greenland chấp nhận.
2. Trump áp thuế: mục tiêu và cách làm
Ngày 17/1/2026, Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế nhập khẩu 10% đối với hàng hóa từ 8 quốc gia châu Âu gồm: Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan. Mức thuế này sẽ áp dụng từ 1/2/2026, và nếu không đạt được thỏa thuận về Greenland, sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6.
Mục tiêu Trump tuyên bố
Làm gia tăng áp lực kinh tế–chính trị lên các đồng minh châu Âu để buộc họ đồng ý các điều khoản liên quan tới việc bán hoặc chuyển giao quyền kiểm soát Greenland cho Mỹ.
Được Trump trình bày là vì an ninh quốc gia Mỹ trước Trung Quốc và Nga ở khu vực Bắc Cực.
Điểm đáng chú ý
Đây không phải tranh chấp thương mại thông thường (ví dụ về hàng rào thuế hay phá giá) mà là thuế được dùng như công cụ gây sức ép địa chính trị.
Nếu thực thi, biện pháp này sẽ ảnh hưởng đến quan hệ thương mại song phương Mỹ–EU, vốn là một trong những mối quan hệ lớn nhất thế giới.
3. Phản ứng tức thì của EU và 8 nước liên quan
Liên minh châu Âu và các quốc gia bị đe dọa đều phản đối kịch liệt:
✔️ Đoàn kết và tuyên bố chung
8 nước bị ảnh hưởng ra tuyên bố rằng họ hoàn toàn đoàn kết với Đan Mạch và Greenland, bác bỏ áp lực thuế từ Mỹ, và cảnh báo rằng thuế quan sẽ gây ra “vòng xoáy xuống cấp nguy hiểm” trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
✔️ Lãnh đạo EU phản đối
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa khẳng định thuế quan sẽ làm suy yếu mối quan hệ giữa EU và Mỹ và gây nguy cơ cho sự ổn định chiến lược.
✔️ Chuẩn bị các biện pháp trả đũa
EU đang thảo luận các cách đáp trả, bao gồm:
Thuế đáp trả (retaliatory tariffs) trị giá có thể lên tới 108 tỷ USD đối với hàng hóa Mỹ nếu thuế của Trump có hiệu lực.
Kích hoạt cơ chế chống cưỡng ép thương mại lần đầu tiên trong lịch sử EU để đối phó với áp lực kinh tế từ Mỹ.
✔️ Tác động tới các thỏa thuận khác
Một số thỏa thuận thương mại Mỹ–EU, vốn được kỳ vọng cắt giảm thuế và mở rộng hợp tác, có thể bị đình trệ hoặc “đóng băng” trong bối cảnh này.
4. Phân tích: Ý nghĩa sâu xa và tác động
🔹 Sự thay đổi trong cách Mỹ sử dụng thuế
Chính sách thuế này là một ví dụ tiêu biểu cho cách Trump sử dụng biện pháp kinh tế nhằm đạt mục tiêu chính trị/địa chiến lược, vượt ra ngoài khuôn khổ thương mại truyền thống. Việc dùng thuế như một công cụ ngoại giao cưỡng ép khiến nhiều đối tác lâu năm – đặc biệt là EU – phản ứng mạnh.
🔹 Ảnh hưởng với NATO và liên minh xuyên Đại Tây Dương
Nhiều quốc gia bị ảnh hưởng là thành viên NATO, và động thái này đã gây căng thẳng đặc biệt với khối liên minh này trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với sức ép từ Nga. Việc Mỹ áp thuế lên các đồng minh có thể làm lung lay niềm tin chiến lược giữa các nước phương Tây.
🔹 Ma trận lợi–hại kinh tế
Việc áp thuế có thể tăng giá hàng hóa nhập khẩu ở Mỹ, ảnh hưởng tới doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.
Cùng lúc, EU đang tính tới tụt thu nhập xuất khẩu, có thể gây tác động tiêu cực lên các ngành kinh tế xuất khẩu chính của khối.
5. Kết luận
Việc Tổng thống Trump áp thuế lên 8 nước châu Âu không đơn thuần là tranh chấp thương mại, mà là một chiến lược địa chính trị mới, dùng công cụ thuế để cố gắng đạt được mục tiêu kiểm soát Greenland — một vùng lãnh thổ chiến lược. Phản ứng của EU cho thấy các nước châu Âu sẵn sàng đoàn kết phản đối và cân nhắc đối phó mạnh mẽ, ngay cả bằng biện pháp trả thuế nếu cần thiết.
Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ–EU, mà còn có thể tác động sâu rộng tới cấu trúc liên minh an ninh, thị trường thương mại toàn cầu và chính sách đối với Bắc Cực trong tương lai.